Door de tijd
Een goede ruil
november 16, 2026
Leofric loopt voorop. De andere man houdt wat in en komt naast me lopen. Godwine loopt nog een paar passen mee, maar blijft dan staan.
“Vale, Edwin.”
Hij draait zich om en loopt terug naar de kerk.
De man naast me kijkt even achterom naar Godwine en vervolgens naar mij.
“Ic hātte Wulfstān.”
Hij legt zijn hand tegen zijn borst.
“Wulfstān,” zegt hij nog eens. Dan wijst hij naar mij.
“Edwin?”
Ik knik.
“Ja, ic heet Edwin. En jij Wulfstan.”
Er komt een glimlach op mijn mond.
‘Sommige dingen die ze zeggen zijn bijna één op één Nederlands. Ben benieuwd wat ik nog meer versta of herken. Er zal vast ook wat Duits en Engels herkenbaar zijn.’
Wulfstan knikt wanneer ik zijn naam noem. Hij glimlacht even terug en loopt met me verder.
Leofric gaat bij de kerk de hoek om. Naast het houten gebouw staan een paar kleinere houten huizen met lage deuren.
Tussen de gebouwen door wordt de doorgaande weg zichtbaar. Aan de overkant staan vier of vijf huizen, sommige gedeeltelijk achter elkaar. Hoger op de helling staat nog een stenen kerk.
‘Twee kerken zo dicht bij elkaar? Ik wist wel dat het geloof groot was in de middeleeuwen, maar dit is erger dan ik dacht.’
Bij de toegang tot het terrein staat een hakblok met een bijl erop. Ernaast liggen dikke, nog ongekloofde stukken hout. Rond het blok liggen spaanders en een stapeltje gekloofde stukken.
Wulfstan bukt en verzamelt een armvol van het gekloofde hout. Leofric wijst naar een afdak tegen een van de gebouwen achter de kerk. Daar ligt al een voorraad opgestapeld.
“Þider.”
Hij kijkt me vragend aan.
‘Wil hij dat ik ga hakken of dragen?’
Ik loop naar de bijl, zet een stuk hout op het blok en met een goed geplaatste klap met de bijl klief ik het stuk hout in tweeën. Leofric knikt goedkeurend en Wulfstan begint te lopen met zijn lading hout.
Het kloven gaat me goed af. Dat verrast me misschien nog wel het meest. Ik begin het warm te krijgen en wil mijn trui uittrekken als ik over mijn schouder kijk en vier ruiters en drie mensen te voet zie naderen op de doorgaande weg. De paarden lopen stapvoets. Twee van de voetgangers leiden beladen paarden. De pakken hangen aan weerszijden van de zadels en zijn met touwen vastgebonden.
Vooraan rijdt een man met een donkere mantel, bij zijn hals vastgemaakt met een ronde, glanzende gesp. Waar de mantel openvalt, is een rode tuniek zichtbaar, met een smalle geborduurde band langs de hals. Hij zit rechtop in het zadel en houdt de teugels losjes in één hand.
Een tweede ruiter rijdt vlak achter hem. Aan diens zadel hangt een langwerpig schild, breed aan de bovenkant en naar onderen toelopend. Het is effen rood geschilderd.
Leofric kijkt op en zet een paar passen achteruit om de paarden ruimte te geven. Wulfstan doet hetzelfde.
Een van de mannen te voet loopt aan onze kant van de weg. Hij draagt een bruine wollen mantel en leidt een paard. Aan zijn gordel hangt een zwaard in een leren schede. Terwijl hij de toegang nadert, kijkt hij naar Wulfstan en vervolgens naar mij.
Ik knik en stap ook achteruit.
De man houdt zijn paard naast de toegang even in. Hij bekijkt me van boven tot onder en plukt aan mijn mouw.
“Hwæt werest þū?”
‘What whearst thou? Hij wil weten wat ik aan heb?’
“You want it? Wanna swap?”
Hij fronst.
“Hwæt segst þū?”
‘Oh ja… hij verstaat me niet.’
Ik trek mijn hoodie uit. Ik wijs naar zijn tuniek en vervolgens naar mezelf. Dan houd ik mijn hoodie omhoog en wijs naar hem. Ik blijf hem vragend aankijken.
Hij snuift kort door zijn neus. Zijn mondhoeken trekken iets omhoog.
“Wrixlan? Gēa.”
Leofric stapt naar voren en neemt de teugel van hem over. De man maakt zijn mantel los en legt die over het zadel. Hij doet zijn gordel af en legt die met het zwaard en al op de grond. Dan trekt hij zijn tuniek over zijn hoofd. Hij heeft een linnen hemd eronder aan.
Hij houdt de tuniek naar me uit. Ik geef hem mijn hoodie en neem de tuniek aan.
“Gōd cēap.”
‘Als ik weer terugkom in mijn eigen tijd, heb ik een bijzonder aandenken. Daar wil ik nog eens iemand naar laten kijken. Een nieuwe hoodie kan ik zo weer kopen. Hij blij, ik blij.’
Ik trek de tuniek aan. Hij voelt wat stug en ruikt aanzienlijk minder fris dan mijn hoodie.
‘Maar in elk geval val ik al een stuk minder op nu.’
De soldaat, of wat hij ook is, trekt mijn hoodie aan. Hij lacht wat en roept naar de andere mannen te voet, die al een eindje verder zijn.
“Lōciaþ!”
Hij trekt de stof bij zijn borst even naar voren en lacht alsof hij net een zilverstuk heeft gevonden.
Hij doet zijn gordel weer om en slaat zijn mantel over zijn schouders. Dan kijkt hij nog even naar me.
“Ic þancie þē. God þē gehealde.”
Ik maak een lichte buiging naar hem en lach vriendelijk.
Hij neemt de teugel van Leofric terug, draait zich om en loopt met het paard achter de anderen aan.
Ik trek wat aan mijn tuniek om hem wat beter te laten vallen.
‘Nu begrijp ik waarom mensen een touw of riem dragen. Dat moet mijn volgende doel worden: een riem.’
Als ik me omdraai, staan Wulfstan en Leofric me een beetje meewarig aan te kijken. Leofric kijkt nog eens naar de vertrekkende man en dan naar mijn tuniek.
Hij krabt aan zijn hoofd en lacht een beetje.
“Cum. Wē sceolon wyrcean.”
Leofric neemt de bijl van me over en klieft de rest van de blokken. Wulfstan en ik brengen de houtblokken van de weg naar de opslag.
Het begint al te schemeren als we klaar zijn. Leofric kijkt me aan.
“Eart þū gīet hungrig, Edwin?”
“Þū worhtest wel. Wilt þū mid ūs etan?”
‘Wilt thou mit uns eten? Wil je met ons eten? Nou, maar wat graag! Ik zit hier vast en kan nergens heen. Ben benieuwd wat de pot schaft, vrees dat het geen stukje vlees met aardappels en sla zal zijn.’
“Yes please, thank you!”
Leofric knikt en loopt met Wulfstan terug naar de weg. We gaan langs de kerk naar de toegang waar het hout lag. Daar wijst Leofric naar een van de huizen vrijwel aan de overkant. Het staat een paar passen van de weg terug, met een klein erf voor de deur.
We steken met z’n drieën over. Wulfstan blijft aan de overkant even staan.
“Ic gā hām.”
Leofric knikt. Wulfstan kijkt nog even naar me en slaat dan rechtsaf. Twee huizen verder gaat hij een erf op.
Leofric loopt naar het huis dat hij heeft aangewezen. De ingang zit in de lange wand die naar de weg is gekeerd. De deur is van brede houten planken.
Hij duwt de deur open. Vanuit het huis valt een zwak schijnsel over de drempel. Leofric kijkt naar me om.
“Cum, Edwin.”
‘Als ik een hoed op had, zou ik hem afnemen. Die man kent me niet eens en nodigt me uit voor het eten. Ik denk niet eens dat hij veel heeft. Ben benieuwd wat ik binnen aantref… en hoe kan ik hem bedanken? Ik heb hem niets te geven.’
Ik stap naar binnen.
Van binnen oogt het ruimer dan van buiten.
‘Wat zou het zijn? Een meter of vijf bij zeven?’
Midden in de ruimte brandt een klein vuur op een lage haardplaats. De vloer is van aangestampte aarde. Hier en daar ligt wat stro. Boven het vuur is geen schoorsteen; de rook trekt tussen de donkere dakbalken omhoog. Het is niet heel fris qua lucht. Die rook maakt het ademen niet heel erg prettig. Door een kleine opening in de wand komt nog wat avondlicht binnen. Er zit een houten luik naast waarmee ze het ‘raam’ kunnen dichtdoen.
Bij het vuur zit een vrouw op een laag krukje. Naast de gloeiende houtresten staat een zwartgeblakerde pot. Ze heeft een doek over haar haar en houdt een houten lepel vast. Wanneer ze ons ziet, kijkt ze van Leofric naar mij en weer naar Leofric.
“Wes hāl, Lēofrīc. Hwā is þes?”
“Edwin hē hātte. Hē is of Flandran. Hē healp ūs mid þām wude, and nū is hē hungrig.”
‘Ik ben te gast bij mensen die ik niet ken en in een andere tijd met andere normen en waarden. Ik mag haar niet beledigen.’
“Good day, Milady. I hope I do not bring trouble, because if I do, I will go away right away.”
Ze luistert en kijkt vervolgens naar Leofric.
“Understent hē ūs?”
Ik kijk naar Leofric. Hij kijkt naar mij terwijl hij haar antwoordt.
“Ic wēne þæt hē sum understande. Ne understande ic eall þæt hē segþ, ac sume word oncnāwe ic.”
De vrouw kijkt me aan.
“Þū eart wilcuma, Edwin. Et mid ūs.”
“Thank you, Milady!”
‘Ik weet niet wat gepast is, maar dan ga ik hier maar op de grond zitten, denk ik. Niet te dicht bij het vuur en niet te dicht bij de vrouw.’
Ik ga op de grond zitten.
Zonder dat ik het in de gaten had, zijn er twee kinderen achter me komen staan. De kleinste draagt een blauw gewaad tot net boven haar enkels en moet een jaar of zes oud zijn. Die andere, met een bruinige tuniek met een koord om zijn middel, moet een jongen zijn van een jaar of acht. Ik denk dat ze net achterin het huis zaten, waar vermoedelijk de slaapplaatsen zijn.
“Oh, hello, young man en young lady!”
De vrouw lacht.
“Ælfgifu,” zegt ze, met een gebaar naar het meisje.
Dan wijst ze naar de jongen.
“Osmund.”
Ze kijkt de kinderen aan.
“Þes is Edwin. Hē itt mid ūs tōdæg.”
Osmund kijkt naar zijn vader.
“Hwī spricþ hē swā?”
“Hē is feorran cumen,” antwoordt Leofric.
De jongen kijkt weer naar mij.
Leofric gaat op de bank langs de wand zitten. Hij neemt het brood, breekt er een stuk af en reikt het me aan.
Ze houdt een houten nap naast de pot en schept er wat van het voedsel in. Ze zet hem met een houten lepel voor me neer. In de nap ligt een dik, grijsgroen mengsel. Het lijken erwten en ze zijn grotendeels stukgekookt, maar hier en daar zijn nog halve erwten en losse velletjes te zien. Er zitten zachte stukjes ui, denk ik, tussen en wat donkere stukjes blad. Het ruikt op zich niet heel vies, zeker niet als je honger hebt. Het blijft wel een beetje benauwd met die rook die niet weg kan.
Leofric schuift een eindje op en tikt op de bank naast zich.
“Site hēr, Edwin.”
“Yes.” Ik sta op en zeg “Thank you”, ga aan het andere eind van de bank zitten en neem een eerste hap.
Reacties
Er zijn nog geen goedgekeurde reacties.